بریلیم عنصری شیمیایی با عدد اتمی ۴ و نماد Be است.

خواص

بریلیم عنصری است فلزی با عدد اتمی ۴ در گروه IIA و دوره دوم جدول تناوبی جای دارد. جرم اتمی آن 9.0121 و ظرفیت آن ۲ است. ایزتوپ پایدار ندارد. در طبیعت به صورت بریل که یکی از سنگ‌های گرانبهاست، یافت می‌شود.

مشخصات

فلزی است سخت، شکننده، به رنگ سفید خاکستری، دارای جرم حجمی 1.85 و نقطه ذوب 1280 است. در اسید ها(به جز اسید نیتریک) و قلیاها محلول است. دربرابر عمل اکسایش در دماهای معمولی مقاوم است. رسانایی گرمایی و ظرفیت گرمایی آن زیاد است. سبک‌ترین فلز شناخته می‌شود. جوشکاری و زردجوش آن مشکل است. نسبت به اشعه ایکس بسیار خوب نفوذپزیر است.

محل کشف

بریل، کانی بریلیم، عمدتاْ در آفریقای جنوبی، زیمباوه، برزیل، آرژانتین و هندوستان یافت می‌شود. منابع اصلی آن آمریکاست در کانادا نیز یافت می‌شود.

طرز تهیه

بهترین روش برای تهیه بریلیم تجزیه الکتریکی مخلوط مذاب فلوروپد بریلیم و باریم است. کانی آن را به اکسید یا هیدروکسید و سپس به کلرید یا فلورید تبدیل می‌کنند. هالیدهای آن را می‌توان:

  • به کمک فلز منیزیم در کوره احیا کرد
  • به کمک الکترولیز احیا کرد
  • تقطیر مایع-مایع آن با یک عامل کیلیتی از ترکیبهای آلی فسفات دار

شکلهای قابل دسترس

ورقه، لوله، میله، سیم، گرد، پرس گرم، پرس سرد و قطعه‌ها

کاربرد

فلز اصلی در صنعت فضایی است، در راکتورهای هسته‌ای به عنوان کندکننده و منعکس کننده نوترونها به کار می‌رود. هنگامی که باذره‌های آلفا بمباران کنیم منبع نوترونی است پنجره‌های مخصوص برای اشعه ایکس، آلیاژهای آن در صنعت تهیه لامپ چراغ کاربرد دارد. در چرخش نماها، در قسمت‌های مختلف کامپیوتر٬در موشکها

ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد بریلیم, Be, 4
تلفظ به انگلیسی /bəˈrɪliəm/ bə-RIL-ee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه فلزات قلیایی خاک
گروه, تناوب, بلوک ۲, ۲, s
جرم اتمی استاندارد 9.012182g·mol−1
آرایش الکترونی 1s2 2s2
الکترون به لایه 2, 2 (Image)
ویژگ‌های فیزیکی
حالت جامد
چگالی (نزدیک به r.t.) 1.85 g·cm−3
چگالی مایع در m.p. 1.690 g·cm−3
نقطه ذوب 1560 K, 1287 °C, 2349 °F
نقطه جوش 2742 K, 2469 °C, 4476 °F
گرمای هم‌جوشی 12.2 kJ·mol−1
گرمای تبخیر 297 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی ویژه (25 °C) 16.443 J·mol−1·K−1
فشار بخار
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1462 1608 1791 2023 2327 2742
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن 2, 1[۱]
(amphoteric oxide)
الکترونگاتیوی 1.57 (Pauling scale)
انرژی‌های یونیزه شدن
(more)
1st: 899.5 kJ·mol−1
2nd: 1757.1 kJ·mol−1
3rd: 14848.7 kJ·mol−1
شعاع اتمی 105[۲] pm
شعاع اتمی محاسبه شده 112 [۳] pm
شعاع کووالانسی 96±3 pm
شعاع واندروالانسی 153 pm
متفرقه
ساختار کریستالی hexagonal
مغناطیس diamagnetic
مقاومت الکتریکی (20 °C) 36 nΩ·m
رسانایی گرمایی (300 K) 200 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی (25 °C) 11.3 µm·m−1·K−1
سرعت صوت (سیم نازک) (r.t.) 12870[۴] m·s−1
مدول یانگ 287 GPa
مدول شیر 132 GPa
مدول باک 130 GPa
نسبت پواسون 0.032
سختی موس 5.5
سختی ویکر 1670 MPa
سختی برینل 600 MPa
عدد کاس 7440-41-7